Ağız Kokusu
Ağız kokusu çeşitli hastalıklar sırasında ortaya çıkabilen bir belirtidir. Organik bozukluklar, toksinler, mikroplanma ve bazen nöropsikiyatrik rahatsızlıklar ağız kokusuna yol açabilir. Ağız kokusunun en sık rastlanan nedeni ağız içindeki bozukluklar ve değişikliklerdir. Örneğin diştaşları olan ve dişleri normal konumla rında bulunmayan kişilerde ağız bakımının yetersiz kalması ağız kokusuna yol açar. Ama dişeti iltihabı (jinjivit), ağıziçi iltihabı (stomatit), diştaşı oluşumu, derin diş çürükleri, çürümüş diş köklerinin varlığı, iyi temizlenmeyen ve uygun olmayan protezlerin kullanımı gibi etkenlerle ağız mukozasının hastalanması daha büyük önem taşır.
Polipler ve burun bölmesi (septum) eğrilmesi sonucunda burun boş luklarının daralmasına ya da geniz bademcikleri (adenoit) iltihabına bağlı olarak burun yerine ağızdan soluyan kişilerde de ağız kokusuna rastlanır. Çünkü ağızdaki kuruluk ve kan toplanması (konjestiyon) mukozanın kolayca kanamasına yol açar.
Burunda atrofik nezle ve üstçene sinüziti, yutakta kronik bademcik iltihabı, yemek borusunda daralma (stenoz) ve mukoza çökmesi (divertikül oluşumu), mide ve bağırsakta gastrit, ülser ve kolit, karaciğer ve safra kesesi ile bu organların kanallarında iltihap ve taş, solunum yollarında larenjit, soluk borusu iltihabı ve bronşit gibi hastalıklar da ağız kokusu na yol açar. Sinirsel gerginlikler sindirim işlevlerini bozarak ağız kokusuna neden olabilir.
Kadınların adet dönemlerinde ve gebelikleri boyunca, ağız mukozalarında kan toplanmasına bağlı olarak koku oluşabilir.
Ateşli hastalıklar sırasında hasta ağızdan soluduğu ve tükürük salgısı azaldığı için ağız kokusu ortaya çıkabilir.
Ağız Kokusunun Giderilmesi
Ağız kokusu ancak dikkatli bir İnceleme sonucunda nedeninin belirlenip tedavisinin yapılmasından sonra ortadan kalkar. Ağız kokusunun geçici olarak giderilmesi için mikrop öldürücü (antiseptik) ve koku giderici (deodoran) etkileri nedeniyle klorofil, bergamot esansı ve yüzde 1 potasyum permanganat içeren gargaralar kullanılabilir. Ama asıl neden ortadan kaldınlmadıkça ağız kokusu yeniden ortaya çıkacaktır.
Ağız kokusu ağızdan çıkan havayla duyulur. Ağızdan çıkan su buharı, bazı gazlar ve mikroskopik atıklardan oluşan hava, normal koşullar altında kokmaz. Ama bazı durumlarda bu havanın yapısı değişir ve hastalık nedenini anlayabilmemize yarayacak ölçüde kendine özgü kokuları olur. Ağız kokusu ağız, boğaz, alt sindirim yolları (yemek borusu-mide-bağırsak) ya da solunum yollarında ortaya çıkan bozukluklardan kaynaklanabilir. Önce ağız boşluğu incelenmeli, diş girinti ve aralarında yiyecek artıkları, diş çürükleri, bademcik iltihabı ya da piyore (dişi saran dokularda iltihap) olup olmadığına bakılmalıdır. Ağız kokusu bazı enfeksiyonlarda ya da üst sindirim yolları kanserlerinde mide bulandırıcı bir hal alabilir. Denetlenemeyen şeker hastalığında, ağızda çürümüş meyve kokusu ya da şarap tortusunu andıran bir koku vardır. Bu da şeker komasının habercisidir. Üremi komasında, yani böbrek yetmezliğinin en ileri evresinde ağızdan amonyak kokusu yayılır. ilerlemiş veremde bulantı verici bir şeker kokusu duyulur. Ayrıca balgamla kan geliyorsa kana bağlı özel bir koku da bulunur. Akciğer kangreninde yeni katılaşmış alçı ve irin kokusu vardır. Ağır karaciğer yetmezliğinde ağızdan "ıslak köpek" kokusu (Fetür hepaticus) yayılır. Geğirme, yani mideden gelen gazların ağızdan çıkarılması özellikle zorlukla sindirilen besinlerin kokusunu içerir. Bu koku yağlı ya da şekerli maddelerin asitleşmesi ve hidrojen sülfür açığa çıkmasından ötürü acıdır. Ağız kokusu ancak sorumlu etkenin ortadan kaldırılmasıyla kaybolur.
Hazımsızlık Durumunda Uyulması Gereken Kurallar:
Sindirim zorluğu çekenlerin uyması gereken kurallar aşağıda sıralanmıştır:
- Öğünlerde az yemeli, öğünlerin arası sık ve düzenli olmalıdır.
- Gıdalar hemen yutulmamalı, iyi çiğnenmelidir.
- Yavaş yemeye özen gösterilmelidir. Aynca yemeklerden önce ve sonra kısa süreli dinlenme yararlıdır.
- Aşırı baharatlı, aşırı sıcak ya da soğuk yemeklerden kaçınılmalıdır.
- Gastritte olduğu gibi bazı yiyeceklerden uzak durulmalıdır.
- Yemeklerden önce ya da yemek sırasında sigara içilmemeli, yemeklerden önce alkol alınmamalıdır.
- Bağırsakların düzenli çalışması sağlanmalıdır.
- Geceleri yeterince uyunmalıdır.
- Düzenli olarak diş hekimine gidilmelidir.
Biçimi |
Nedeni |
Süresi |
Eşlik Eden Belirtiler |
Tanı |
| pis koku | kötü ağız hijyeni ve diş taşları *En sık rastlanan ağız kokusu nedenidir. | tedavi edilene kadar | diş eti iltihabı ve diş eti kanaması | gingivitis(diş eti iltihabı)ve periodontitis(ileri derecede diş eti iltihabı) |
| pis koku | burun boşluğuna açılan sinüslerin iltihabı | akut durumda bir kaç gün, kronik durumda aylar hatta yıllar | alında ve elmacık kemiklerinde ağrı | sinüzit |
| pis koku | bademcik dokularının enfeksiyonu | Enfeksiyonun tedavisi veya bademciklerin alınmasına değin |
zaman zaman ateşlenme ve boğaz ağrısı | kronikbademcik iltihabı |
| pis koku | gırtlak(larenx) ve yutak (farenx) mukozası iltihabı | kronik | kısık ses ve kuru öksürük | kronik farenjit |
| pis koku | irinli balgam | kronik | özellikle sabahları balgamlı öksürük | bronş genişlemesi (bronşektazi) |
| pis koku | geğirme | sindirim bozukluklarına bağlı olarak geçici | sindirim güçlüğü midede yanma ve asit fazlalığı, sık sık geğirme | mide ve oniki parmak bağırsağı iltihabı (gastroduodenit) |
| idrar kokusu | kötü sindirim | kısa süreli ama sık sık | sindirim güçlüğü bulantı,ağızda ekşime ve midede ağırlık | karaciğer yetmezliği |
| amonyak kokusu | normalde idrarla atılan maddelerin tükrükle atılması | kronik | yüksek tansiyon ve kansızlık | böbrek yetmezliği |
| bozuk meyvelerin asit kokusu | aseton atımı | birkaç gün | ateş | aseton krizi şeker hastalığında şeker koması |
| pis koku | burun mukozasının erimesi (atrofi) | kronik | burnun tıkalı olduğu duygusu | kronik nezle |
| duman kokusu | bronşlarda balgam bulunması ve solunum yolları mukozasının erimesi (atrofi) | kronik | solunum güçlüğü irinli nezle,inatçı öksürük | sigaraya bağlı kronik bronşit |
| alınan besinlerin tipik kokusu | sorumlu besinden aşırı yenmesi | beslenmeden birkaç saat sonra | yok | bazı özel besinlerin yenmesi(sarmısak soğan,lahana, salatalık vb) |
| pis koku | dişlerin arasında kalan besinlerin kokuşması | ağız sağlığı bozuk kaldığı sürece | yok | ağız sağlığının bozuk olması |
| pis koku | yiycek artıklarının kokuşması ve mayalanması | nedbeye bağlı darlıklarda kronik,yemek borusu iltihaplarında ise bir kaç günden bir kaç aya kadardeğişebilen | sık geğirme,yenilen besinlerinyeniden ağıza gelmesi,göğüs kemiği ardında baskı yada ağrı | yemek borusu darlıkları,iltihapları ,divertikülleri |
| pis koku | akciğerin verem sonucu oluşan oyuklarında (kavite)irinli maddelerin birikmesi | kronik | halsizlik; sürekli hafif ateş; öksürük ve irinli balgam; aşın terleme | Kaviteli akciğer veremi |
| pis koku | irinli kokuşmuş maddelerin oluşumu | kronik yada bir kaç ay | ateş; nefes darlığı; öksürük ve irinli balgam | Apse ya da akciğer gangreni |
| pis koku | sindirim kanalında yiyecek atıklarının kalmasından kaynaklanan kokuşma ve mayalanma | genellikle kronik | midede şişkinlik; sık sık geğirme ve gaz çıkarma, bazen asit geğirme; kannda şişme duygusu; hava yutma ve kannda aşın hava birikmesi |
Hazımsızlık, sindirim yetmezliği, kronik kabızlık, mide fıtığı |
| pis koku (safra kokusu) | safra kesesinden sindirim kanalına açılan kanalda ve safra salgısında bozukluklar | kronik | ağızda acı tat; uzun ve zor sindirim; bazen safra koliği |
Safra taşları |
| çürük meyvelerin acı kokusu | midede oluşan mayalanmada açığa çıkan gazların (aseton vb) çıkarılması | birkaç gün yada saat | bazen mide ağnsı |
Sık ve yinelenen kusmalar |
| alkol kokusu: karaciğer yetersizliği de varsa pis koku | aşırı alkol alma | kronik | sindirim bozukluklan (bulantı, kusma vb); iştahsızlık; ruhsal bozukluklar |
Kronik alkolizm |